قرارداد اینفلوئنسر: ۱۲ بند ضروری که باید قبل از امضا بخوانید
- قرارداد اینفلوئنسر دقیقاً چیست و چرا برای همکاری کوچک هم لازم است؟
- بندهای پرداخت (بند ۱ تا ۴)
- بندهای حق استفاده و مالکیت محتوا (بند ۵ تا ۸)
- بندهای لغو، تأخیر و اختلاف (بند ۹ تا ۱۲)
- جدول خلاصه: هر بند چه چیزی از شما محافظت می‌کند؟
- یک مثال واقعی: ریلز یک اینفلوئنسر شیرازی که تبلیغ پولی شد
- خاص کلاب چطور بخشی از این بندها را به‌صورت پیش‌فرض می‌گذارد؟
- سؤالات متداول
- گام بعدی
یک قرارداد اینفلوئنسر خوب باید دست‌کم این چیزها را روشن کند: دقیقاً چه محتوایی و تا چه روزی تحویل می‌دهید، چقدر و کِی پول می‌گیرید، برند تا کجا و تا کِی حق استفاده از محتوای شما را دارد و اگر یکی از طرفین همکاری را لغو کرد چه اتفاقی می‌افتد. این چهار محور در ۱۲ بندی که پایین آمده پوشش داده شده است و اگر هر کدام در متن توافق‌تان نباشد، احتمال اختلاف بالاست.
بیشتر اینفلوئنسرها اولین همکاری‌شان را با یک پیام در دایرکت شروع می‌کنند: «۲ تا استوری می‌خوایم، ۱ میلیون خوبه؟» و جواب می‌دهند «باشه». همین «باشه» تمام قرارداد است، و بعد از یک ماه معلوم میشود برند فکر می‌کرده می‌تواند ریلز شما را تبلیغ پولی کند و پرداخت «بعد از تأیید» بوده، ولی تأییدی در کار نبوده. این مقاله این بندها را از دید خود شما، یعنی طرفی که معمولاً دست پایین را دارد، مرور می‌کند.
این مطلب راهنمای عملی است، نه مشاورهٔ حقوقی؛ برای مبلغ‌های سنگین، متن نهایی را به یک مشاور حقوقی نشان بدهید.
قرارداد اینفلوئنسر دقیقاً چیست و چرا برای همکاری کوچک هم لازم است؟
قرارداد اینفلوئنسر سندی است که تعهدات دو طرف را مکتوب می‌کند: برند چه می‌خواهد، شما چه تحویل می‌دهید، پرداخت چطور انجام میشود و اگر اوضاع خراب شد چه کسی چه مسئولیتی دارد. لازم نیست چندصفحه‌ای و پر از اصطلاحات حقوقی باشد. حتی یک صفحهٔ ساده که هر دو طرف آن را تأیید کردهاند، از ده‌ها پیام پراکندهٔ دایرکت بهتر است.
اختلاف‌ها معمولاً سر مبلغ‌های بزرگ شروع نمی‌شوند، سر ابهام شروع می‌شوند. «یک پست» یعنی تک‌عکس یا کاروسل؟ «چند روز» یعنی کاری یا تقویمی؟ هر جای خالی را طرف قوی‌تر به نفع خودش پر می‌کند.
اگر تازه وارد این کار شده‌اید، چطور اینفلوئنسر شویم؟ راهنمای ۱۰ قدمی شروع از صفر ۱۴۰۵ را ببینید؛ هرچه آمارتان شفاف‌تر باشد، در مذاکره جایگاه بهتری دارید.
بندهای پرداخت (بند ۱ تا ۴)
پول مهمترین بخش قرارداد است و بیشترین اختلاف هم از همین‌جا می‌آید. این چهار بند را دقیق ببندید.
بند ۱: موضوع و تعهدات دقیق
بنویسید دقیقاً چه چیزی تحویل می‌دهید: چند ریلز، چند پست، چند استوری، با چه مدت و چه محتوایی، روی کدام پیج، با تگ و لوکیشن یا بدون آن، با چه تاریخی. عبارت «یک پکیج تبلیغاتی» برای قرارداد کافی نیست. اگر قرار است در محل کسب‌وکار فیلم بگیرید، تاریخ و ساعت حضور و مدت تقریبی آن هم بیاید.
بنویسید هر چیز خارج از فهرست کار اضافه است و مبلغ جدا دارد؛ این جمله جلوی «حالا یک استوری هم بذار» را می‌گیرد.
بند ۲: مبلغ و نوع پرداخت
مبلغ را با عدد و حروف بنویسید و مشخص کنید نقدی است، تهاتری یا ترکیبی. اگر بخشی تهاتری است، ارزش آن را هم به تومان بنویسید: «یک شام دونفره به ارزش ۳ میلیون تومان»، نه فقط «پذیرایی». بنویسید اگر برند پذیرایی را لغو کرد، معادل نقدی‌اش پرداخت میشود یا نه.
برای اینکه بدانید مبلغ پیشنهادی در بازار منطقی است یا نه، تعرفه تبلیغات اینفلوئنسرها در ۱۴۰۵ و فرمول قیمت‌گذاری اینفلوئنسر را کنار دستتان داشته باشید.
بند ۳: زمانبندی پرداخت
سه سؤال باید جواب روشن داشته باشد: پیش‌پرداخت هست یا نه؟ بقیه کِی پرداخت میشود؟ اگر برند دیر پرداخت کرد چه میشود؟
الگوی رایج و منصفانه، پرداخت مرحله‌ای است: بخشی قبل از شروع (در بازهٔ رایج حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد، تخمین) و بقیه در یک مهلت مشخص بعد از انتشار، مثلاً ۳ تا ۷ روز. «بعد از تأیید» بدون مهلت تأیید خطرناک است، چون برند می‌تواند تأیید را بی‌نهایت عقب بیندازد. بنویسید اگر برند تا ۷۲ ساعت یا ۷ روز بعد از انتشار اعتراض مکتوب نداد، محتوا تأییدشده حساب میشود و پرداخت باید انجام شود.
بند ۴: ضمانت پرداخت
قرارداد وقتی ارزش دارد که اجرا شود، و اجرای آن بدون ضمانت پرداخت سخت است. راه‌ها: پیش‌پرداخت قابل‌توجه، پرداخت مرحله‌ای یا قرار دادن مبلغ نزد واسطهٔ امین. ببینید پرداخت امانی (اسکرو) چیست و چطور از شما محافظت می‌کند؛
بندهای حق استفاده و مالکیت محتوا (بند ۵ تا ۸)
محتوایی که می‌سازید دارایی شماست، مگر اینکه چیز دیگری بنویسید. این چهار بند مشخص می‌کنند برند با آن چه کار می‌تواند بکند.
بند ۵: حق استفاده از محتوا
این مهمترین بند «از دید اینفلوئنسر» است. سه چیز را جدا بنویسید:
- کجا: فقط پیج برند؟ سایت؟ استوری‌های پولی؟ بیلبورد؟ تبلیغ محیطی؟
- تا کِی: یک ماه؟ سه ماه؟ یک سال؟ بدون محدودیت؟
- با چه شرطی: بدون تغییر در محتوا؟ با ذکر نام شما؟
قاعدهٔ کلی: همکاری پایه فقط «انتشار روی پیج شما» را شامل میشود. اگر برند می‌خواهد ریلز شما را روی پیج خودش بگذارد یا آن را تبلیغ پولی کند، این یک خدمت جداست و منطقی است که مبلغ جدا داشته باشد. در عمل بسیاری از اینفلوئنسرها برای حق استفاده درصدی از مبلغ پایه (در بازهٔ رایج حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد، تخمین) یا مبلغ ثابت جدا می‌گیرند؛ عدد دقیق بسته به مدت و محل استفاده فرق می‌کند.
بند ۶: انحصار
برند ممکن است بخواهد مدتی با برندهای رقیب همکاری نکنید. این خواسته در خودش اشکالی ندارد، ولی یک محدودیت درآمدی است و باید پولش را بدهد. بنویسید: رقیب یعنی دقیقاً چه کسبی (مثلاً «کافه‌های شیراز»، نه «هر کسب‌وکار غذایی»)، مدت انحصار چقدر است و چه مبلغی بابتش پرداخت میشود. انحصار بدون مدت و بدون مبلغ را نپذیرید.
بند ۷: تأیید، اصلاح و تعداد دفعات بازبینی
بدون این بند، همکاری می‌تواند به چرخهٔ بی‌پایان «یک ذره دیگر عوضش کن» تبدیل شود. بنویسید برند محتوا را قبل از انتشار می‌بیند یا نه، چند بار می‌تواند اصلاح بخواهد (مثلاً دو نوبت)، هر نوبت چند روز زمان دارد و اصلاح یعنی چه. تفاوت مهمی هست بین «اصلاح» (مثلاً عوض‌کردن یک جمله) و «بازسازی کامل» (فیلم‌برداری دوباره)؛ دومی کار جدید است.
بند ۸: ماندگاری پست و حذف
برند معمولاً می‌خواهد پست مدتی روی پیج بماند و شما هم نباید مجبور باشید تا ابد نگهش دارید. بنویسید پست چند روز یا ماه باید بماند و بعد از آن شما اختیار دارید. کنار آن مشخص کنید اگر برند بعداً از شما خواست پست را حذف کنید، در چه شرایطی این حق را دارد و آیا مبلغی برمی‌گردد یا نه. خیلی از دعواها اینجاست که برند بعد از پرداخت، پست را «بی‌ربط» می‌داند و می‌خواهد پولش را پس بگیرد.
اگر برند متن یا ادعای تبلیغاتی می‌دهد، مسئولیت درستی آن را در قرارداد به او بسپارید و ادعاهای غیرقابل راستی‌آزمایی را با عبارت «طبق اعلام برند» بنویسید.
بندهای لغو، تأخیر و اختلاف (بند ۹ تا ۱۲)
این چهار بند وقتی به کار می‌آید که اوضاع طبق برنامه پیش نرفته باشد، و دقیقاً به همین دلیل قبل از مشکل باید نوشته شوند.
بند ۹: لغو توسط برند
اگر برند بعد از شروع همکاری منصرف شد چه میشود؟ منصفانه‌ترین الگو، پلکانی است: لغو چند روز قبل از شروع کار، با بازگشت بیشتر پول؛ لغو بعد از اینکه شما وقت گذاشته‌اید (مثلاً بعد از فیلم‌برداری)، با پرداخت کامل یا بخش بزرگ مبلغ. بنویسید تا چه روزی لغو بدون هزینه است و بعد از آن چه سهمی از مبلغ، خارج از پیش‌پرداخت، به شما می‌رسد. اگر بخشی از پرداخت تهاتری بوده، همین قاعده باید برایش هم نوشته شود.
بند ۱۰: لغو یا تأخیر از طرف شما، و شرایط خارج از اراده
شما هم ممکن است بیمار شوید یا برنامه‌تان به‌هم بخورد. بنویسید چند روز تأخیر قابل قبول است و اگر همکاری را نتوانستید انجام دهید، فقط چه مبلغی را برمی‌گردانید. بندی شبیه «شرایط خارج از اراده» هم اضافه کنید: قطعی اینترنت، محدودیت دسترسی به اینستاگرام، بیماری یا حوادث غیرمنتظره، که اجازه می‌دهد تاریخ تحویل با توافق جابه‌جا شود. در ایران که قطعی اینترنت دور از انتظار نیست، این بند تجملی نیست.
بند ۱۱: تأخیر و جریمه، دوطرفه
اگر برند برای تأخیر در تحویل شما جریمه می‌گذارد، همان قاعده باید برای تأخیر در پرداخت او هم برقرار باشد. بنویسید به ازای هر روز تأخیر چه درصدی از مبلغ بهعنوان جریمه ثبت میشود و سقف آن چقدر است. جریمهٔ یک‌طرفه نشانهٔ قرارداد نابرابر است.
بند ۱۲: حل اختلاف و داور
اگر دو طرف حرف هم را قبول نکردند، چه کسی تصمیم می‌گیرد؟ یک مرحلهٔ ساده بنویسید: ابتدا گفت‌وگوی مکتوب در یک مهلت (مثلاً ۷۲ ساعت)، بعد داوری یک نفر یا نهاد مورد قبول دو طرف.
جدول خلاصه: هر بند چه چیزی از شما محافظت می‌کند؟
| بند | چه چیزی را روشن می‌کند | نشانهٔ هشدار |
|---|---|---|
| ۱. تعهدات | تعداد، فرمت، مهلت | «یک پکیج تبلیغاتی» بدون جزئیات |
| ۲. مبلغ | عدد و نوع پرداخت | «بعداً حساب می‌کنیم» |
| ۳. زمانبندی | پیش‌پرداخت و مهلت تسویه | «بعد از تأییدمان» بدون مهلت |
| ۴. ضمانت | مبلغ از قبل تأمین شده | پرداخت فقط به قول و وعده |
| ۵. حق استفاده | کجا، تا کِی، با چه شرطی | «برند هر استفاده‌ای کند آزاد است» |
| ۶. انحصار | حوزه، مدت و مبلغ | انحصار بی‌مدت و بی‌پول |
| ۷. بازبینی | تعداد اصلاحات و مهلت | اصلاح نامحدود |
| ۸. ماندگاری | مدت ماندن و شرط حذف | حذف دلخواه با پس‌گرفتن پول |
| ۹. لغو برند | هزینهٔ لغو به‌تناسب پیشرفت کار | لغو رایگان در هر مرحله |
| ۱۰. شرایط خارج از اراده | جابه‌جایی تاریخ با توافق | جریمه برای رویدادهای غیرقابل کنترل |
| ۱۱. جریمه | قاعدهٔ یکسان برای دو طرف | جریمهٔ یک‌طرفه |
| ۱۲. اختلاف | مسیر و مهلت حل اختلاف | نبود هیچ مرجع تصمیم |
یک مثال واقعی: ریلز یک اینفلوئنسر شیرازی که تبلیغ پولی شد
فرض کنید نیلوفر یک اینفلوئنسر غذای شیرازی با حدود ۲۸ هزار فالوور واقعی است. یک رستوران در شیراز برای ریلز معرفی منوی جدید، ۴ میلیون تومان به او پیشنهاد می‌دهد. (اعداد این مثال فرضی و در بازهٔ رایج میکرو‌اینفلوئنسرها هستند.) توافق از طریق دایرکت و با یک «باشه» بسته میشود.
نیلوفر ریلز را منتشر می‌کند و رستوران پول را می‌دهد. دو هفته بعد او می‌بیند همان ریلز با حساب رستوران، بهعنوان تبلیغ پولی روی اینستاگرام تبلیغ میشود و هزاران نفر در شهر آن را با نام او می‌بینند. وقتی اعتراض می‌کند، جواب می‌شنود: «ما که پولش را دادیم، محتوا مال ماست.» بدون بند ۵، نیلوفر ادلهٔ روشنی برای مطالبهٔ حق استفاده ندارد.
با قراردادی ساده، همین همکاری این‌طور نوشته می‌شد:
- ریلز ۴۵ ثانیه‌ای + ۳ استوری، تحویل تا ۷ روز بعد از ضبط، در یک روز مشخص در رستوران (بند ۱)
- ۴ میلیون تومان، ۴۰ درصد قبل از ضبط و ۶۰ درصد ظرف ۳ روز بعد از انتشار (بندهای ۲ و ۳)
- استفادهٔ رستوران فقط روی پیج خودش و تا ۳ ماه؛ تبلیغ پولی با توافق جدا و مبلغ جدا (بند ۵)
- دو نوبت اصلاح، هر کدام ظرف ۴۸ ساعت (بند ۷)
- لغو توسط رستوران بعد از ضبط یعنی پرداخت کامل (بند ۹)
رستوران هم از این شفافیت سود می‌برد: می‌داند دقیقاً چه خریده. بیشتر وقت‌ها دعوا از بدنیتی نمی‌آید؛ از نوشته‌نشدن می‌آید.
خاص کلاب چطور بخشی از این بندها را به‌صورت پیش‌فرض می‌گذارد؟
ما در خاص کلاب چند بند از همین ۱۲ بند در خود فرایند همکاری تعبیه شده است: مبلغ کمپین قبل از شروع در حساب امن بلوکه میشود (بند ۴)، قیمت و نوع پاداش قبل از پذیرفتن کمپین شفاف نمایش داده میشود (بند ۲)، مهلت تحویل ۷ روز است و اگر کسب‌وکار بعد از تحویل ۷ روز هیچ واکنشی نشان ندهد، پرداخت خودکار آزاد میشود (بند ۳)، و داوری ظرف ۷۲ ساعت رأی می‌دهد (بند ۱۲). فقط اینفلوئنسرهای احراز هویت‌شده و کسب‌وکارهای تأییدشده وارد می‌شوند.
بندهایی مثل حق استفاده و انحصار را همچنان باید در هر همکاری صریح بنویسید. اگر پایهٔ امن‌تری می‌خواهید، در پیش‌ثبت‌نام خاص کلاب ثبت‌نام کنید.
سؤالات متداول
قرارداد اینفلوئنسر چه بندهایی باید داشته باشد؟
حداقل اینها: تعهدات دقیق، مبلغ و روش پرداخت، زمانبندی تسویه، حق استفاده از محتوا، انحصار، تعداد اصلاحات، ماندگاری پست، لغو، تأخیر و حل اختلاف. اگر وقت کمی دارید، پرداخت، حق استفاده و لغو را اول بنویسید.
آیا پیامهای دایرکت هم حکم قرارداد دارند؟
پیامهایی که در آنها هر دو طرف موضوع، مبلغ و زمان را مشخص تأیید کردهاند، میتوانند بهعنوان مدرک توافق مفید باشند، ولی پراکندهاند و پر از ابهام. جدا از اعتبار حقوقی، اجرای عملی آنها سخت است. بهتر است نتیجهٔ مذاکره را در یک متن یکصفحهای جمع کنید و هر دو طرف صریحاً تأیید کنند؛ در همکاری بزرگ از مشاور حقوقی هم کمک بگیرید.
نمونه قرارداد تبلیغات اینفلوئنسر را از کجا بگیرم؟
نمونههای آماده زیاد است، ولی هیچکدام دقیقاً برای همکاری شما نوشته نشده. ۱۲ بند همین مقاله را چکلیست کنید، هر نمونهای را با آن مقایسه کنید و بند غایب را خودتان اضافه کنید.
حقوق اینفلوئنسر در قرارداد با برند چیست؟
مهمترین حقوق شما اینهاست: دانستن دقیق تعهدات، دریافت بهموقع مبلغ توافقشده، مالکیت محتوایتان مگر آنکه حقوقش را مشخصاً واگذار کرده باشید، دریافت مبلغ جدا برای استفادهٔ اضافه و انحصار، و مسیر روشن برای حل اختلاف. هر چیزی که در قرارداد نیامده باشد، به دعوا تبدیل میشود.
اگر برند بعد از انتشار پول را نداد چه کنم؟
اول با پیام مکتوب و مؤدبانه یادآوری کنید و به بند مربوط در قرارداد اشاره کنید. اگر جواب نداد، مدارک را جمع کنید: متن توافق، لینک و اسکرین‌شات پست منتشرشده و آمار آن. بعد از آن، بسته به مبلغ، می‌توانید از مسیر حقوقی اقدام کنید. بهترین راه جلوگیری، پیش‌پرداخت یا پرداخت از طریق واسطهٔ امین است.
گام بعدی
قبل از همکاری بعدی، حتی اگر مبلغ کوچک است، این ۱۲ بند را یک بار با طرف مقابل مرور کنید و نتیجه را در یک صفحه بنویسید. اگر می‌خواهید همکاری‌هایتان از ابتدا با قیمت شفاف، پرداخت امن و داوری روشن شروع شود، در پیش‌ثبت‌نام خاص کلاب نام‌نویسی کنید تا هنگام عرضه در شهر شما، اولین نفر خبردار شوید.